Các phương pháp tạo hình gốm sứ

Các phương pháp tạo hình gốm sứ

Tạo hình là tạo cho phối liệu ở dạng đa phân tán có hình dạng và kích thước hình học nhất định, tức là tạo nên bán thành phẩm cụ thể (mộc) từ phối liệu đã được đồng nhất hóa.

Khả năng tạo hình là khả năng của phối liệu có thể thay đổi hình dạng dưới tác dụng của ngoại lực mà không bị nứt hay phá vỡ. Khi tạo hình, tác dụng của ngoại lực làm thay đổi vị trí giữa các hạt. Khuyết tật của công đoạn gia công và chuẩn bị phối liệu (ví dụ phối liệu không đồng nhất) sẽ thể hiện ra trong quá trình tạo hình. Còn khuyết tật của quá trình tạo hình lại thể hiện ra trong quá trình sấy và nung và không thể khắc phục được vì chúng ta biết nung là quá trình không thuận nghịch.

Lựa chọn phương pháp tạo hình trong sản xuất gốm sứ thường phụ thuộc vào hình dạng và kích thước sản phẩm, có các phương pháp như sau:

  1. Tạo hình đổ rót (vào khuôn thạch cao): đối với sản phẩm có hình dạng phức tạp (chẳng hạn sứ vệ sinh). Hồ đổ rót có độ ẩm 30-40%, có thể rót hồ thừa (hồ sau khi tạo mộc được rót ra ngoài, dùng để tạo hình sản phẩm rỗng) hay rót hồ đầy (hồ được châm thêm vào để điền đầy khuôn, dùng để tạo hình sản phẩm đặc) hay đổ rót hỗn hợp.
  2. Tạo hình dẻo: độ ẩm phối liệu dẻo 15-20%. Thường dùng máy ép đùn đùn ngang (trong trường hợp sản xuất gạch xây, gạch cotto) hay đùn đứng (trong trường hợp sản xuất ống nước cỡ lớn). Ngày nay, máy ép đùn chân không được sử dụng phổ biến. Các loại máy tạo hình dẻo khác như máy dập (tức ép dẻo, dùng trong sản xuất ngối nung), máy tạo hình xoay (dùng sản xuất bát đĩa sứ, bàn ăn có dạng tròn). Đối với sự điện cao thế dùng phương pháp tạo hình tiện dẻo.
  3. Tạo hình màng gốm: màng gốm là bán thành phẩm chưa nung dạng tấm có chiều dày rất mỏng so với chiều dài và rộng. Màng được tạo nên từ bột liệu và chất kết dính polymer làm chjo màng có cường độ và mềm mại dễ uốn. Màng sau đó được cát, dán ép theo những cấu trúc phức tạp nhất định thành sản phẩm có hình dạng theo yêu cầu. Kỹ thuật màng gốm dùng chủ yếu trong sản xuất gốm điện tử, chẳng hạn để gốm mỏng từ oxyt nhôm, tụ điện nhiều lớp, gốm mang chip bán dẫn v.v…
  4.  Tạo hình ép khô, bán khô hay ép ẩm: độ ẩm phối liệu đến 12%. Bao gồm các phương pháp như sau:
  • Ép khô (độ ẩm 3-6%, áp lực ép 20-200 MPa) và bán khô (độ ẩm 6-9%, áp lực ép 20 MPa) dùng cho tấm ốp lát.
  • Ép ẩm (độ ẩm <12%, áp lực ép 3-15 MPa) dùng để tạo hình gạch chịu lửa.
  • Ép đẳng tĩnh là phương pháp tạo hình hiện đại, dùng trong kỹ thuật tạo hình sứ điện, sứ dân dụng.
  • Ép nóng ở nhiệt độ cao: đây là phương pháp ép rất tốn kém, chỉ dùng để tạo hình các sản phẩm gốm đặc biệt như nitrua, cacbua, borua.

Gomsuu,

Leave a comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *